Copy
Kunt u deze nieuwsbrief niet goed lezen? Bekijk hem in uw browser.

Oktober 2016

Inhoud van deze nieuwsbrief:


Linked Data event… een korte terugblik


Wat kunnen de erfgoedsector en het onderwijs met linked data? Wat wordt er al gedaan? Wat is nog meer mogelijk? En wat moet het opleveren? Zomaar enkele vragen die aan de orde kwamen tijdens het goed bezochte Linked Data event op 28 september 2016 in Hilversum.

Concrete casussen en theoretische bespiegelingen vulden elkaar aan en weerspiegelden het alom heersende gevoel onder de deelnemers dat dit een terrein is waarop heel veel staat te gebeuren. Zoals een van hen het uitdrukte: ‘We staan aan de vooravond van een nieuwe benadering van wat we met data kunnen en willen’.

Vanuit een groot aantal invalshoeken werd het beeld geschetst van een ontdekkingstocht naar de best mogelijke oplossingen om met data om te gaan en ervoor te zorgen dat de data ‘zelf kunnen gaan werken’. Door de data ‘open’ en gestandaardiseerd beschikbaar te stellen, kan er toegevoegde waarde ontstaan en kunnen betekenisvolle verbindingen tot stand worden gebracht.

Dat die toegevoegde waarde lang niet altijd van tevoren concreet gedefinieerd kan worden, leidt bij sommige organisaties tot pleinvrees. ‘Moeten we op puur geloof gaan investeren in iets waarvan we niet weten wat het gaat opleveren?’, verzuchte een van de deelnemers. Terwijl een ander zich juist beklaagde over het feit dat we steeds maar blijven hangen in de vraag ‘wat het ons gaat opleveren’.

De brug naar de eindgebruiker moet hoe dan ook worden geslagen. En het was goed te zien dat zowel in de erfgoedsector als op het gebied van onderwijs voorbeelden werden aangedragen van toepassingen die draaien bij de gratie van linked data en waar eindgebruikers (binnenkort) al concreet gebruik van kunnen maken. De sneak preview van de nieuwe collectie-site van het Rijksmuseum Twenthe en de toepassingen die Elsevier presenteerde, waren voorbeelden van wat momenteel in ontwikkeling is en waar we de komende jaren nog veel meer van mogen verwachten.

De veelheid aan invalshoeken tijdens deze dag maakte het voor sommige deelnemers ingewikkeld om de voorbeelden een op een te vertalen naar de eigen organisatie. ‘Maar toch is dit de enige weg voorwaarts’, zo luidde een van de conclusies tijdens de slotpaneldiscussie. ‘We moeten voortdurend aan elkaar laten zien aan elkaar wat we bereiken op dit gebied. Wat er gaande is, is nu eenmaal niet iets van de eigen organisatie. Het is iets wat zich in de hele erfgoed- en onderwijsketens én daarbuiten afspeelt. Een dag als deze is een waardevol ijkpunt van waar we staan, en is hoogstnoodzakelijk om elkaar weer verder te helpen.’


Werken aan en met een termennetwerk


Hoe kun je termen ‘kracht’ geven, om ervoor te zorgen dat in een digitale omgeving gebruikers altijd de informatie vinden die ze echt zoeken? Het was de startvraag in de presentatie ‘krachttermen’ van Enno Meijers van de Koninklijke bibliotheek en lid van de stuurgroep NDE/Digitaal Erfgoed Bruikbaar.

Aan de hand van een concreet voorbeeld nam hij het publiek mee in zijn zoektocht naar de schilder en illustrator Wim Hofman. Een zoekopdracht in Google leverde een zeer beperkt resultaat op. En in dat beperkte resultaat was in ieder geval niets terug te vinden van de informatie waarvan Meijers weet dat die wel degelijk aanwezig is in verschillende erfgoedcollecties. Dat moet anders kunnen. Maar hoe dan? Volgens Meijers begint het allemaal bij drie principes:
  1. gebruik dezelfde termen voor dezelfde dingen
  2. verbind termen zo veel mogelijk onderling
  3. verbind termen met de buitenwereld.
Hoe dat dan moet? In zijn presentatie gaf Meijers antwoord door een aantal spelregels te presenteren. Deze regels hebben betrekking op semantische data, ofwel het inhoudelijk verbinden van termen zodat een termennetwerk ontstaat. Maar hij gaf ook praktische regels over hoe je metadata kunt integreren.

Aan de hand van een fictief Google-zoekresultaat bij de zoekopdracht ‘Wim Hofman’ werd duidelijk tot welk eindresultaat het werken volgens Meijers’ spelregels moet leiden. En hoe data in een dergelijk termennetwerk zelf kunnen gaan werken en in allerlei verbindingen gebruikt kunnen worden.

De spelregels zijn terug te vinden in de presentatie van Enno Meijers op: http://www.slideshare.net/ennomeijers
 


Betekenisvol verbinden en… elkaars data gaan gebruiken


Michiel Hildebrand is Linked Data specialist bij het bedrijf Spinque. Net als Meijers ging hij uitgebreid in op het leggen van betekenisvolle verbindingen tussen erfgoedbronnen. Aan de hand van een aantal voorbeelden uit zijn eigen praktijk schetste hij hoe erfgoedcollecties externe vocabulaires kunnen hergebruiken, waardoor integratie en verrijking van collectiedata mogelijk wordt. Ook het aanmaken van nieuwe beschrijvingen van collectie-objecten wordt efficiënter en makkelijker door dit soort hergebruik. Daarbij benadrukte Hildebrand met klem het verschil tussen kopiëren en plakken en hergebruik door gebruik van Linked Data.

Verrassend aan de presentatie was de opening, waarbij Hildebrand de volgende vragen aan het publiek voorlegde:
  • Wie beheert een collectie met culturele/erfgoed data?
  • Is je collectie online beschikbaar?
  • Is je collectie beschikbaar als open data?
  • Is je collectie verbonden met andere data?
  • Gebruik je externe (open) data in je collectie?
Waar de meerderheid van de aanwezigen de eerste vraag positief kon beantwoorden, was dit bij de laatste vraag nog slechts een enkeling. En dat terwijl het gebruik van elkaars data toch hetgeen is waar we volgens Hildebrand naartoe willen en waar de echte meerwaarde van Linked Data ontstaat.

Of, zoals hij het in zijn laatste slide samenvatte: ‘Het is uitermate belangrijk dat erfgoedinstellingen hun ruwe data delen en integreren. Maar daarnaast moeten instellingen zelf ook een gebruiker worden van deze data; misschien wel de belangrijkste gebruiker.’

De presentatie van Michiel Hildebrand is terug te vinden op: http://www.slideshare.net/michielhildebrand
 


Op weg naar de hoogste trede van het vijfsterrenmodel van het semantische web


Informatiespecialist Jacob Moolenaar gaf de aftrap voor het tweede gedeelte van het Linked Data event. Zijn presentatie was een snelle collegetour waarin hij op heldere wijze uiteenzette hoe sinds de ‘uitvinding’ van het wereldwijde web door Tim Burners Lee het semantische web zich aan het ontwikkelen is. Dit is het wereldwijde web waarin informatie niet alleen met hyperlinks aan elkaar verbonden is, maar inhoudelijk benoemd is en ingedeeld op een voor computers verwerkbare manier.

Aan de hand van een trapsgewijs vijfsterrenmodel liet Moolenaar zien hoe Linked Open Data ervoor zorgen dat organisaties daadwerkelijk de hoogste trede kunnen bereiken van dit vijfsterrenmodel. De toepassing van triples en het redeneren met triples is daarbij een voorwaarde.

In zijn presentatie gaf Moolenaar antwoord op de vraag hoe je Linked Data in de praktijk creëert. En hij liet zien hoe het landschap van Linked Open Data in het onderwijs eruit zou kunnen zien. Hij sloot echter af met een vraag waar het publiek voor zichzelf het antwoord mocht geven: Hoe ver is jouw (onderwijs)organisatie in deze ontwikkeling en wat is voor jullie de drive om hiermee aan de slag te gaan?

De presentatie van Jacob Moolenaar vindt u terug op: http://pilod.nl/wiki/Bijeenkomst_28_september_2016
 


Gestructureerde data en de toekomst van onderwijsmateriaal


Paul Groth mag zich Disruptive Technology Director noemen bij Elsevier Labs. Als wereldleider op de markt van digitale informatieoplossingen is Elsevier op verschillende manieren al zeer intensief bezig met het ontwikkelen en toepassen van Linked Data. Natuurlijk barst de organisatie van de data en is er aan leermateriaal geen gebrek. Maar iedere student loopt er onherroepelijk tegenaan: Er is te veel content beschikbaar, de beschikbare tijd is beperkt, dus ik moet precies weten waarop ik mij moet concentreren om mijn specifieke leerdoel te bereiken.

Vanuit deze context concentreerde Groth zich op de belangrijke kernvraag: Hoe kan een organisatie als Elsevier ervoor zorgen dat studenten en klanten uit al die aanwezige kennis datgene kunnen vergaren en toepassen wat voor hun eigen leerdoelen het meest relevant is?

Volgens Groth ligt het antwoord op die vraag in het toepassen van – zoals hij het noemt – gestructureerde data. Door het gebruik van standaarden en metadata kunnen systemen ontstaan waarin persoonlijke leerdoelen in verbinding worden gebracht met de meest relevante content. Aan de hand van zogenaamde ‘recommenders’ krijgen studenten geprioriteerde en gepersonaliseerde selecties van informatie die hen de kortste weg wijst naar het bereiken van hun leerdoelen.

Aan de hand van drie voorbeelden liet Groth zien hoe dit in de praktijk eruit kan zien en hoe ‘learning apps’ persoonlijke ‘learner journeys’ mogelijk maken. Dat privacy hierbij een rol speelt, is overduidelijk. En dat is iets waarover onderwijsinstanties moeten nadenken en waarover zij een beslissing moeten nemen, benadrukte Groth.
Hoe dan ook was Groths conclusie dat onderwijs steeds meer gepersonaliseerd, aanpasbaar en actueel zal worden. Technologische ontwikkelingen staan daarbij centraal. Maar dit is alleen mogelijk als de content in de juiste vorm beschikbaar is (bit-sized en herbruikbaar). En dat is weer alleen mogelijk als de juiste Linked Data standaarden worden toegepast.

U kunt de presentatie van Groth nog bekijken op: http://pilod.nl/wiki/Bijeenkomst_28_september_2016

UX Linked Data Challenge


Donderdag 3 november organiseert het Platform Linked Data Nederland samen met het Institute for Geo-Information Science and Earth Observation en CGI een UX Linked Data Challenge in Rotterdam. Uitdaging van de dag is om de intelligentie van linked data bruikbaar en toepasbaar te laten zijn voor een brede groep gebruikers. In deze challenge werken interactiedesigners en linked data experts samen aan een prototype. De drie beste prototypes komen in aanmerking voor een financiele bijdrage om het prototype verder uit te werken en te presenteren op het grote Linked Data Symposium op 1 december in Amsterdam.
 

Aanmelden

Via deze nieuwsbrief blijft u op de hoogte van het Platform Linked Data Nederland
2016 Geonovum