Klik hier als je deze mail niet goed kan lezen.
 
inhoud

Het stadsarchief klinkt op het nieuwe jaar  
     
  Vooreerst wensen alle archiefmedewerkers u van harte het allerbeste voor het nieuwe jaar. Wij hopen dat 2014 een jaar vol vreugde, liefde en een goede gezondheid mag zijn.

Om het nieuwe jaar goed in te zetten, organiseert het stadsarchief op 25 januari een themavoormiddag rond toponymie, gevolgd door een receptie om het glas te heffen op 2014.
Het programma ziet er als volgt uit:
  • 10.00 -10.15 uur: Inleiding door Denise Vandevoort, schepen van cultuur
  • 10.15-10.35 uur: Toelichting bij de naamgevingsprocedure in Leuven door Marika Ceunen, archivaris-afdelingshoofd van het stadsarchief Leuven
  • 10.35-11.00 uur: Toelichting bij de naamgevingsprocedure in Den Bosch door drs. Jan Poelstra, voorzitter van de straatnaamcommissie van Den Bosch
  • 11.00 -12.30 uur: Panelgesprek met dr. Marc Carnier, voorzitter van de Leuvense commissie toponymie, dr. Rob Belemans, voorzitter van de Leuvense deelraad Erfgoed,  drs. Jan Poelstra, voorzitter van de straatnaamcommissie van Den Bosch, Rob van de Laar, lid van de straatnaamcommissie van Den Bosch en archivaris en Marika Ceunen, lid van de Leuvense commissie toponymie en archivaris.
  • 12.30: Receptie
Dit alles gaat door in het auditorium (tweede verdieping) van het Tweebronnencomplex, Rijschoolstraat 4 in Leuven. U bent van harte welkom na een seintje via archief@leuven.be of (016) 300 869.
 
  terug naar inhoud
 
 
Itinera Nova informeerde  
     
  Ondertussen alweer enkele maanden geleden, op 7 september, organiseerde Itinera Nova een infovergadering voor kandidaat-vrijwilligers. Zowel het project als de Leuvense schepenbank werd uitgebreid toegelicht. Omwille van het mooie aantal geïnteresseerden, stelden we voor een nieuwe beginnerscursus paleografie 15de eeuw te organiseren. Met een lezing over de middeleeuwse strafbedevaarten gaf stadsarchivaris en projectleider Marika Ceunen de transcribenten in spe alvast een voorproefje van al het interessante materiaal dat door hen ontgonnen zal kunnen worden. Afsluiten deden we tegen de middag op een informele manier bij een broodje. De kennismaking met de 'anciens' verliep op die manier alvast vlot en die laatsten hebben een nieuwe ploeg kunnen enthousiasmeren om de schouders mee onder Itinera Nova te zetten.  
  terug naar inhoud
 
 
De nieuwe lichting  
     
  Dit najaar gingen we van start met een nieuwe cursus paleografie 15de eeuw om onze geïnteresseerde kandidaat-vrijwilligers in te wijden in het Oud Schrift van de schepenbankregisters. Ditmaal begonnen we met een uitgebreide introductie over de Leuvense schepenen en een rondleiding in het archiefdepot. Daarna begon het 'echte' werk: eerst lettertjes, dan woordjes, nog meer woordjes... en ondertussen al zinnetjes! De basislessenreeks is net achter de rug. Nu is het oefenen geblazen en vooral volhouden. Na de herhalingslessen eind februari is deze nieuwe lichting klaar om haar eerste stappen binnen Itinera Nova te zetten.

Maar dat is slechts een deel van het Nieuwe Lichtingverhaal. Sinds het colloquium en vooral de start van het nieuwe academiejaar vinden steeds meer geschiedenisstudenten van de KULeuven de weg naar het stadsarchief met de wens ook hun steentje bij te dragen aan het project. Mond-tot-mondreclame en een welgeplaatst duwtje in de rug door de Onderzoekseenheid Middeleeuwen en ziehier: deel twee van onze Nieuwe Lichting! Uiteraard zijn wij enorm opgetogen over dit jonge bloed binnen onze vrijwilligerscommunity en daarom zorgden wij voor een begeleiding op maat. De studenten genoten tijdens hun opleiding al een lessenreeks paleografie, maar zij gaven aan dat de nood bestond aan een opfrissing én een inwijding in het jargon en de thematiek van de schepenbankakten. Zo ontstond het idee van een studentenleesgroep en ondertussen kwamen we al twee keer bij elkaar met een tiental enthousiastelingen om samen 'in de schepenbank te lezen'.
 
  terug naar inhoud
 
 
De vrijwilligers op stap  
     
  Het is ondertussen een mooie jaarlijkse traditie geworden: de vrijwilligersuitstap van het stadsarchief Leuven. Op 27 september zetten we in alle vroegte met een volle bus koers naar Tilburg. In de voormiddag hadden we een afspraak in het restauratieatelier De Tiendschuur, waar ook een deel van de chartercollectie van het archief gerestaureerd werd. We konden er over de schouders van de restaurateurs meekijken hoe zij een charter, een boek, een vaas of een schilderij onder handen namen. Ook van de vriesdrooginstallaties die gebruikt worden bij calamiteiten met waterschade waren we onder de indruk. Een uiterst leerrijke voormiddag...

Na de lunch wandelden we in een stralende zon naar het Regionaal Archief Tilburg. Sinds de start van Itinera Nova onderhouden wij een goed contact met onze Nederlandse collega's. Zij werken immers ook met een online community van transcriberende vrijwilligers voor hun Charterbankproject. Dat werd vanzelfsprekend uitgebreid aan ons voorgesteld, maar we kregen ook een interessante rondleiding in hun archiefdepot. Na een tas koffie met een koekje keerden we tevreden terug naar Leuven. Enkele impressies van onze uitstap? Kijk eens naar de foto's op onze Facebookpagina.
 
  terug naar inhoud
 
 
Begrip in de kijker: 'de camme'  
     
  In elk schepenbankregister komt wel een verpachting van een camme of brouwerij voor. Zo vindt men in 1454 de verpachting van de bruwcamme 'De Craeye' in de Steenstraat (een gedeelte van de huidige Brusselsestraat), in 1460 de verpachting van de brouwerij 'Odevair' in de Bieststraat (een gedeelte van de huidige Brusselsestraat) of in 1489 die van de brouwerij 'Den Yngel' gelegen te Vinkenbos. Een camme met dezelfde naam bestond trouwens in 1459 ook in Tildonk, althans volgens de verpachting in het register 7353.
Volgens het Middelnederlands Woordenboek is het woord camme ontleend aan het Romaans (cambe), dat in het Nederlands ook voortleeft als ‘kam’ (om haren of wol mee te kammen). De betekenisontwikkeling naar brouwerij zou dan aangestuurd zijn door de aanduiding van het ophangsysteem voor de brouwketel - een ijzeren stel met verstelbare haken (kammen) - als kam. Dat Leuven in de vijftiende eeuw een belangrijke biernijverheid had ontwikkeld, bewijzen deze boven aangehaalde voorbeelden wel. Dat het bierverhaal in Leuven zo’n succes was, had te maken met de toevoeging van hop aan het brouwsel. In 1368 werd in Leuven voor het eerst melding gemaakt van het brouwen met hop. Deze uit Holland ingevoerde brouwwijze bezorgde het bier niet alleen een betere smaak, maar ook een langere houdbaarheid, waardoor de bieruitvoer mogelijk werd. In de vijftiende eeuw bedroeg het jaarlijkse bierverbruik in Leuven 275 liter per persoon.
 
 
  terug naar inhoud
 
 
Akte in de kijker  
     
  Om de uitzonderlijke waarde van de Leuvense schepenbankregisters te illustreren, selecteren we bij elke nieuwsbrief een akte die we in de kijker willen plaatsen.

Deze keer kozen we voor een akte van 30 november 1433, getranscribeerd door Dirk De Wever.

In voorbije nieuwsbrieven zagen we al een aantal keer wat er gebeurde met mensen die iets mispeuterd hadden: ze vlogen in de 'vroente' (Itinera Nova Nieuws 8 en Itinera Nova Nieuws 13), moesten een geldboete betalen (Itinera Nova Nieuws 14), werden verbannen (Itinera Nova Nieuws 7) of werden op strafbedevaart gestuurd (Itinera Nova Nieuws 2 en Itinera Nova Nieuws 13). In deze akte vernemen we wat er gebeurt met de 'achterblijvers', zoals hier de vrouw van Henric van Waelhain. Heer Henric, ridder, werd door de stad Leuven gecorrigeerd, gestraft omwille van het gerucht dat hij iets te maken zou hebben met de verwondingen die Tybaut van Landriesch, poorter van Leuven, heeft opgelopen en die tot diens dood geleid hebben. Als gevolg van zijn straf wordt Henrics beheer over zijn goederen ghescorst ende opgehouden.
Nu komt echter de onderdrossaard van Brabant in naam van de drossaard de zaak van Henrics vrouw bepleiten voor de Leuvense stadsraad. Hij eist om haar de toelating te geven om zijn goederen peysselic ende vredelic van nu voertaen (te) gebruyken ... ende doen hantplichten hanteren wynnen ende gebruyken, kortom om de goederen vrij te geven. Dit alles trouwens ook op bevel van de Raad van Brabant... duidelijk een vrouw met connecties! 
Wel stemt de onderdrossaard in naam van zijn opdrachtgevers in met het feit dat degene, die volgens het Leuvense stadsrecht in het bezit gekomen is van die goederen, daar vrij over mag beschikken en dus niet bang moet zijn dat zij weer zouden opgeëist worden op last van de drossaard of iemand anders.

Voor de volledige transcriptie: klik hier.
 
  terug naar inhoud
 
 

      Uitschrijven <<Email Address>> Stuur door naar een vriend
      Copyright © 2014 | Stadsarchief Leuven | All rights reserved.